„To był maj. Pachniała Saska Kępa…” śpiewała Maryla Rodowicz. Do wyborów zostało pięć miesięcy wliczając w to wakacje i kampanię wyborczą. Czy zatem projekt ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych ma jeszcze szansę być uchwalony w tej kadencji Parlamentu RP?

Projekt nie opuścił jeszcze budynku Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Do tego droga jest jeszcze dość daleka. W tej chwili Komitet Stały Rady Ministrów (organ pomocniczy Rady) skierował projekt do Rządowego Centrum Legislacji. To państwowa jednostka organizacyjna podległa Prezesowi Rady Ministrów, zapewnia koordynację działalności legislacyjnej Rady Ministrów, Prezesa Rady Ministrów i innych organów administracji rządowej oraz obsługę prawną Rady Ministrów. Po pracach w RCL projekt wróci do Stałego Komitetu Rady Ministrów, a następnie trafi pod obrady Rady Ministrów. Rada Ministrów zadecyduje o nadaniu dalszego biegu pracom nad projektem ustawy. Po ewentualnym przyjęciu projektu ustawy Rada Ministrów przekarze go do tzw. „notyfikacji”.  Notyfikacja to oficjalne poinformowanie, któremu towarzyszy przekazanie projektu aktu prawnego lub aktu prawnego w celu zasięgnięcia opinii, uzgodnienia lub skonsultowania z instytucją lub organem Unii Europejskiej. Po niej następuje skierowanie projektu ustawy do Sejmu RP.

W Sejmie to marszałek decyduje o rozpoczęciu prac nad projektem, które w izbie niższej przebiegają w 3 etapach, nazywanych czytaniami.Może, ale nie musi skierować projektu na pierwsze czytanie. Pierwsze, zależnie od przedmiotu projektu, odbywa się albo na posiedzeniu Sejmu – wtedy może nastąpić odrzucenie projektu już na tym etapie, albo podczas obrad komisji.

Pierwsze czytanie obejmuje uzasadnienie projektu przez wnioskodawcę, który odpowiada także na pytania posłów, oraz dyskusję nad założeniami projektu. Po zakończeniu pierwszego czytania, a przed rozpoczęciem szczegółowego rozpatrywania projektu może zostać przeprowadzone wysłuchanie publiczne. Następnie odpowiednie komisje lub podkomisje sejmowe – pracując z udziałem przedstawicieli zainteresowanych organów i instytucji, organizacji pozarządowych, lobbystów i ekspertów, zwykle w obecności reprezentantów mediów – przygotowują sprawozdanie dotyczące projektu, niekiedy wprowadzają w nim istotne zmiany lub proponują jego odrzucenie.

Następnie, na posiedzeniu Sejmu, odbywa się drugie czytanie, obejmujące przedstawienie sprawozdania dotyczącego projektu i zgłaszanie poprawek, do czego mają prawo grupa: 15 posłów, wnioskodawca i Rada Ministrów. Poprawki nie powinny zawierać treści wykraczających poza pierwotny projekt. Zwykle zgłoszenie poprawek powoduje skierowanie projektu do komisji, która przedstawia swoje stanowisko.

Kolejnym etapem jest trzecie czytanie, obejmujące przedstawienie stanowiska komisji lub posła sprawozdawcy wobec zgłoszonych poprawek i głosowanie
nad poprawkami oraz nad projektem ustawy w całości. Do uchwalenia ustawy potrzebna jest zwykła większość głosów (więcej głosów za projektem niż przeciw niemu), w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów.

W momencie uchwalenia projekt staje się ustawą, którą marszałek Sejmu przekazuje Senatowi. Rozpatrzenie ustawy przez Senat polega na tym, że właściwa komisja, do której marszałek Senatu skierował ustawę, proponuje sposób ustosunkowania się do ustawy przez Senat. Izba wyższa na posiedzeniu, po debacie i głosowaniu, może podjąć uchwałę o przyjęciu ustawy bez poprawek, o jej odrzuceniu (nie jest to możliwe w wypadku ustawy budżetowej) albo o wprowadzeniu poprawek, które nie mogą jednak wykraczać poza zakres ustawy przekazanej Senatowi. Senat ma 30 dni na zajęcie stanowiska. Jeżeli Senat zaproponuje odrzucenie ustawy lub zgłosi poprawki, uchwałę Senatu w tej sprawie rozpatruje komisja sejmowa, która pracowała nad projektem ustawy. Komisja przygotowuje dla Sejmu sprawozdanie dotyczące stanowiska Senatu.

Sejm – bezwzględną większością głosów (głosów za ma być więcej niż przeciw i wstrzymujących się), w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów – może odrzucić zarówno poprawki zgłoszone przez Senat, jak i wniosek o odrzucenie ustawy. Bez zgody Senatu nie można jednak zmienić konstytucji ani uchwalić ustawy zezwalającej na ratyfikację umowy międzynarodowej, na podstawie której następuje przekazanie kompetencji organów władzy państwowej na rzecz organu międzynarodowego lub organizacji międzynarodowej.

Marszałek Sejmu przedstawia uchwaloną w ten sposób ustawę prezydentowi RP do podpisu, na którego złożenie ma on 21 dni. Po podpisaniu ustawy
prezydent zarządza jej ogłoszenie, którego dokonuje prezes Rady Ministrów. Przed podpisaniem ustawy prezydent może wystąpić do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o zbadanie jej zgodności z konstytucją, a jeśli tego nie uczyni, to może przekazać ustawę Sejmowi do ponownego rozpatrzenia. Ustawę ponownie rozpatruje komisja sejmowa, która nad nią pracowała. Komisja (lub komisje) może zaproponować ponowne uchwalenie ustawy. Nie wolno jednak wprowadzać zmian w tekście zawetowanym przez prezydenta. Ponowne uchwalenie, równoznaczne z odrzuceniem weta prezydenckiego, następuje większością 3/5 głosów, w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów, i pociąga za sobą obowiązek podpisania ustawy przez prezydenta RP. Zwykle uchwalenie ustawy zajmuje wiele czasu. Na skrócenie tego procesu pozwala konstytucja, stanowiąc, że Rada Ministrów może uznać własny projekt ustawy za pilny (wyjątki to projekty ustaw: podatkowych, dotyczących wyboru prezydenta, Sejmu, Senatu oraz organów samorządu terytorialnego, regulujących ustrój i właściwość władz publicznych, a także kodeksów). Oznacza to, że termin rozpatrzenia ustawy przez Senat wynosi 14 dni, a termin jej podpisania przez prezydenta 7 dni. Niezależnie od trybu pilnego Sejm „w szczególnie uzasadnionych wypadkach” może, uchwalając ustawę, działać szybciej niż przewiduje to jego regulamin.

Warunkiem wejścia w życie ustawy jest jej ogłoszenie w „Dzienniku Ustaw”. Ustawa zaczyna obowiązywać dopiero po 14 dniach od ogłoszenia, chyba że sama określa inny termin jej wejścia w życie.

Tak w telegraficznym skrócie wygląda uchwalenie ustawy. Jak Państwo myślicie – starczy czasu na uchwalenie nowej ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych do nadchodzących wyborów?

Jest specjalny tryb uchwalania ustaw w ekspresowym tempie – to tzw. „ustawa pilna”. Wspomnieliśmy o niej powyżej.

W uzasadnionych wypadkach projekt ustawy wnoszony do Sejmu przez Radę Ministrów może być oznaczony jako „pilny”. Powoduje to znaczne przyspieszenie prac nad projektem, między innymi skróceniu ulegają terminy ustalone przez regulamin dla poszczególnych czynności. To aktualnie jedyna możliwość uchwalenia tej ustawy.

Czy jednak ustawa, z którą nikt się nie spieszy od 64 lat (uchwalona w 1959 r.) nagle zostanie uznana za „pilną”?

Zostawię Państwa z tymi przemyśleniami…